Geen zweverige hekserij, maar pure wetenschap

Geen zweverige hekserij, maar pure wetenschap

Alternatieve geneeskunde en complementaire zorg, wat houdt dat eigenlijk in? Deze benamingen hebben een behoorlijk zweverig stigma, maar niets is minder waar, weet Madeleine Kerkhof. Ze is docent in de complementaire zorg en een autoriteit op het gebied van aromazorg en complementaire zorg. Ze bespreekt met ons de basis.

Dit artikel is afkomstig uit Kanjer nr 2. Ook de Kanjer lezen? Sluit dan een abonnement af en mis geen enkel nummer!

Als we je alles over complementaire zorg willen vertellen, kunnen we daar een heel boek aan wijden. Dat is gelukkig niet meer nodig, dat heeft Madeleine Kerkhof al gedaan. Sterker nog, ze schreef er drie en een vierde is onderweg. Omdat veel mensen niet goed weten wat complementaire zorg inhoudt, beginnen we bij de basis. Complementaire zorg kan namelijk van grote waarde zijn tijdens en na je behandeling.

'Er zijn talloze studies naar complementaire zorg gedaan'


Alternatieve zorg, complementaire zorg en aromazorg: wat is wat?


Alternatieve zorg bestaat niet volgens Madeleine, een expert op het gebied van aromazorg. ‘Naar mijn idee is er alleen maar de best passende zorg. Is de beste zorg voor jou een pil? Dan hoor je die pil te krijgen. Is de beste zorg voor jou een behandeling met essentiële oliën? Dan zou een dergelijke behandeling mogelijk moeten zijn.’ Complementaire zorg is daarom een betere term ten opzichte van alternatieve zorg. Complementaire zorg betekent namelijk het toevoegen van zorg aan de al bestaande zorg met als doel om die zorg beter te maken. Ook wel: zorg met (zo mogelijk bewezen) effectieve methoden uit de natuur die iets toe kunnen voegen aan de zorg en die voor weinig bijwerkingen zorgen. Dat kan in de vorm van aromazorg zijn, maar je kunt bijvoorbeeld ook denken aan acupunctuur. ‘Over het algemeen zijn mensen voorstander van natuurgerichte middelen en vormen van zorg. Wat we nu in de ziekenhuizen zien en doen, kan hier prima mee worden aangevuld.’

Praten we over aromazorg, dan heeft dat alles te maken met vaak geurige essentiële oliën. Madeleine legt uit hoe de werking van deze oliën een toevoeging kan zijn tijdens de behandeling: ‘Stel, je bent graag in het bos ter ontspanning, maar je kunt vanwege ziekte of omstandigheden niet gaan. De inhalatie van bijvoorbeeld dennenolie tijdens een ontspanningsoefening kan er dan voor zorgen dat de herinneringen aan de natuur opleven.’ Volgens de docente en schrijfster is dit een erg goede ontspanningstechniek met een wezenlijk effect.

Waar helpen complementaire zorg en aromazorg bij?


‘Na kanker kunnen mensen enorm veel klachten hebben’, vertelt Madeleine. Vermoeidheid, depressie, slaapproblemen zijn de meest voorkomende klachten volgens Madeleine. Ze vertelt ook dat veel ex-kankerpatiënten die klachten wegcijferen. ‘Mensen nemen deze klachten vaak op de koop toe. Ze denken: ik leef nog. Het is alsof je je niet rot mag voelen omdat je blij moet zijn dat je er nog bent. Dat is natuurlijk helemaal niet het geval. Je gevoelens en klachten doen er zeker toe en kunnen de kwaliteit van leven onbedoeld verminderen als ze onbehandeld blijven.’ Madeleine legt uit dat veel mensen na de behandeling de steun missen die ze eerst volop kregen. ‘Nu er geen dokters meer zijn, valt die houvast weg. Aromazorg, ofwel aromatherapie, kan dan ondersteuning bieden.’

Complementaire zorg kan bij veel van die klachten hulp bieden, op veel verschillende manieren. Madeleine specialiseert zich voornamelijk in aromazorg, vandaar ook dat haar voorbeelden voornamelijk op essentiële oliën wijzen. Zo vertelt ze dat lavendelolie bijvoorbeeld kan helpen met slapen en dat kamille-olie veel kan doen voor ontspanning. Madeleine is daarnaast specialist in aquazorg, waarbij men gebruik maakt van water in diverse temperaturen en badtoevoegingen.

Neuropathische pijnen


Ook een veelvoorkomend probleem na kanker is neuropathische pijn. Dit is pijn die ontstaat door beschadiging aan de zenuwen door bijvoorbeeld medicatie of een behandeling. Het behandelen van die pijnen is goed mogelijk met medicijnen, maar werkt niet voor iedereen en gaat vaak gepaard met diverse vervelende bijwerkingen. Daarbij willen veel mensen minder medicijnen innemen na de behandelingen tegen kanker. Complementaire zorg biedt dan verlichting, zegt Madeleine. ‘Er zijn veelbelovende studies over de werking van acupunctuur op neuropathische pijnen, maar ook essentiële oliën kunnen erg effectief zijn, net als zogenaamde koolzuurbaden. De resultaten die er momenteel zijn, zijn daar erg positief over’, vertelt ze.

Koolzuur voet baden han2 madeleine kerkhof

Is dit niet een beetje zweverig?


We horen het je denken: dit is allemaal kwakzalverij. Dat is immers het stigma dat nog grotendeels op de complementaire zorg rust. Waar deze vorm van zorg in andere landen zoals China al veel verder gevorderd is, staat het in de Westerse, en vooral Nederlandse zorg, nog in de kinderschoenen. Dat maakt het lastig, volgens Madeleine. ‘Ik ben zelf helemaal niet van dat zweverige gedoe, ik doe dan ook alles evidence informed. Ik lees studies en onderzoeken en ga alleen uit van wetenschappelijke bronnen als mijn basis. Er zijn talloze studies naar complementaire zorg gedaan. Er is dus ook meer dan voldoende bewijs te vinden dat het werkt bij patiënten.’ Daar is dus niets zweverigs aan.

Dat de complementaire zorg in Nederland nog vaak onderbelicht blijft, heeft echter ook andere effecten. Veel mensen weten nog niet zo goed waar ze mee bezig zijn en andere mensen zien in de handel van essentiële oliën eerder een winstmodel dan een werkende behandeling. In tegenstelling tot Madeleine houden zij zich niet bezig met wetenschappelijke onderzoeken en baseren zij hun praktijken dus niet op bewezen conclusies.Niet iedereen die complementaire zorg zegt te kunnen geven, is dus ook even deskundig en ervaren.

Hoe vind je de juiste zorg voor jou?


Er valt behoorlijk wat kaf van het koren te scheiden, maar inmiddels zijn er goede initiatieven en organisaties waartoe verpleegkundigen of erkende therapeuten behoren.
Het Kennisinstituut Integratieve en Complementaire Zorg van Madeleine is geaccrediteerd door het Kwaliteitsregister Verpleegkundigen en Verzorgenden. Daarnaast is er een afdeling Complementaire Zorg van de Vereniging voor Verpleegkundigen en kun je navraag doen bij bijvoorbeeld KTNO of RBCZ of bij het Netwerk voor Massage bij Kanker Nederland.

‘Let er daarnaast op hoe de zorgverlener te werk gaat’ zegt Madeleine. ‘Een echte expert duikt in je medische geschiedenis en wil weten welke medicijnen en behandelingen je hebt gehad. Hij of zij weet dan ook precies welke gevolgen deze medicijnen en behandelingen kunnen hebben op de lange termijn. De zorgverlener kijkt ook verder naar wie je bent en wat je nodig hebt om je weer lekker in je vel te gaan voelen. Je bent immers meer dan je ziekte.’ Het is dan ook echt belangrijk dat je op zoek gaat naar hetgeen dat bij je past, sluit Madeleine af.

Madeleine kerkhof 1

Over Madeleine Kerkhof

Voormalig verpleegkundige Madeleine Kerkhof richtte in 1998 haar praktijk de Levensboom op, waar ze patiënten behandelde. Ze bleef zich verdiepen in complementaire zorgvormen die door verpleegkundigen en andere zorgprofessionals konden worden gegeven. Daaruit ontstond in 2010 haar opleidingsinstituut Kicozo. Met dit Kennisinstituut Integratieve en Complementaire Zorg geeft ze merkonafhankelijk les en traint ze zorgmedewerkers in het gebruik van aromazorg, aquazorg en massage- en ontspanningstechnieken. Voor IKNL schreef ze de tekst over aromazorg en aquarzorg en voor Kanker.nl schreef ze de tekst over aromazorg. Ook heeft ze drie boeken over aromazorg en complementaire zorg op haar naam staan. Deze boeken zijn zowel verkrijgbaar in het Nederlands als in het Engels, waardoor ze wereldwijd een grote reputatie heeft opgebouwd.
Tess Mutsters | Hoofdredactrice Kanjer
Tess Mutsters studeerde in 2020 af aan de opleiding journalistiek in Tilburg. Ze heeft een passie voor lezen, schrijven, redigeren en fotograferen. Op de middelbare school koos ze het natuur & gezondheid pakket, een achtergrond die niet vaak voorkomt ...
Meer van deze auteur
Reageren?
Log in of maak (gratis) een account aan om te kunnen reageren en reacties van anderen te kunnen lezen! Account aanmaken